วาระครบรอบ 140 ปี การสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างญี่ปุ่นกับไทย

　

　　ในปี ค.ศ. 1887 (พ.ศ. 2430) รัฐบาลญี่ปุ่นและรัฐบาลไทยได้ลงนามในสนธิสัญญาทางไมตรีและการพาณิชย์ระหว่างญี่ปุ่นกับไทย และสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการ นับเป็นจุดเริ่มต้นของความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ และในปี ค.ศ. 2027 (พ.ศ. 2570) ญี่ปุ่นและไทยจะร่วมฉลองวาระครบรอบ 140 ปีแห่งการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูต
　　เมื่อ 140 ปีก่อน ในสมัยสมเด็จพระจักรพรรดิเมจิของญี่ปุ่นและพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ของไทย ประเทศญี่ปุ่นและประเทศไทยต่างอยู่ในช่วงของการสร้างประเทศให้มีความทันสมัย ขณะนั้นทั่วทวีปเอเชียกำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์ครั้งใหญ่ ท่ามกลางสภาพแวดล้อมระหว่างประเทศที่ท้าทาย ประเทศญี่ปุ่นและประเทศไทยต่างเดินหน้าปฏิรูปภายในประเทศ และมุ่งมั่นที่จะกำหนดเส้นทางการพัฒนาประเทศของตนเอง
　　ตลอดระยะเวลา 140 ปีที่ผ่านมา แม้โลกจะผ่านการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่มาแล้วนานับครั้งไม่ถ้วน แต่ประเทศญี่ปุ่นและประเทศไทยต่างได้แสดงให้เห็นถึงความเข้มแข็งและความสามารถในการปรับตัว จนสามารถทวีบทบาทและความสำคัญของตนในภูมิภาคได้อย่างต่อเนื่อง ภายหลังสงคราม ความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศได้พัฒนาอย่างก้าวกระโดด ท่ามกลางการขยายตัวของการค้าโลกและการพัฒนาระบบแบ่งงานกันทำในภาคการผลิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคอุตสาหกรรมการผลิต ญี่ปุ่นและไทยได้กลายเป็นหุ้นส่วนที่ขาดจากกันไม่ได้
　　ขณะเดียวกัน ความสัมพันธ์อันใกล้ชิดและยาวนานระหว่างราชวงศ์ญี่ปุ่นและราชวงศ์ไทย ยังคงเป็นสัญลักษณ์สำคัญของมิตรภาพอันงดงามระหว่างทั้งสองประเทศเสมอมา
　　หากมองย้อนกลับไปถึงพัฒนาการของความสัมพันธ์ตลอด 140 ปีที่ผ่านมา ในพื้นที่ภาคเหนือของไทย การทำงานของช่างภาพชาวญี่ปุ่นในเชียงใหม่ตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 จนถึงช่วงครึ่งแรกของศตวรรษที่ 20 ถือเป็นเรื่องที่ควรกล่าวถึงเป็นพิเศษ ช่างภาพชาวญี่ปุ่นเหล่านี้ได้เปิดร้านถ่ายภาพบริเวณใกล้แม่น้ำปิง ภาพถ่ายที่พวกเขาบันทึกไว้ได้กลายเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์อันทรงคุณค่าและช่วยถ่ายทอดภาพสังคมและวิถีชีวิตของผู้คนในภาคเหนือของไทยในยุคนั้นให้คนยุคปัจจุบันได้รับรู้ โดยเฉพาะภาพถ่ายของพระราชชายาเจ้าดารารัศมีและครูบาศรีวิชัย มีความหมายอย่างยิ่งต่อผู้คนในภาคเหนือ เพราะเป็นสิ่งที่ช่วยให้ระลึกถึงประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และความภาคภูมิใจในท้องถิ่นของตน
　　ต่อมา ญี่ปุ่นและไทยได้ผ่านช่วงเวลาแห่งสงครามอันน่าเศร้าและเจ็บปวดร่วมกัน แม้จะเป็นช่วงเวลาที่ยากลำบาก แต่ชาวญี่ปุ่นไม่เคยลืมมิตรภาพและน้ำใจอันอบอุ่นที่ได้รับจากผู้คนในภาคเหนือของไทย
　　ประมาณ 40 ปีก่อน เกิดการพลิกหน้าใหม่ของความสัมพันธ์ระหว่างภาคเหนือของไทยกับญี่ปุ่น เมื่อบริษัทญี่ปุ่นโดยเฉพาะกลุ่มอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์เริ่มเข้ามาขยายการลงทุนในภูมิภาคนี้ บริษัทญี่ปุ่นให้ความสำคัญและเคารพต่อวัฒนธรรม สังคม และกฎหมายในภาคเหนือของไทย ไม่ใช่มุ่งเพียงการทำธุรกิจเท่านั้น แต่ยังให้ความสำคัญกับกิจกรรมเพื่อสังคม และพยายามดำเนินธุรกิจร่วมกับเพื่อนร่วมงานชาวไทยจำนวนมากให้ประสบความสำเร็จ พร้อมทั้งมุ่งมั่นที่จะเป็นส่วนหนึ่งที่ดีของสังคมไทย
　　ในช่วงเวลาเดียวกัน ชาวญี่ปุ่นวัยเกษียณจำนวนหนึ่งที่เกษียณจากการทำงานในภาคธุรกิจ ก็หลงใหลในธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์ วัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ และน้ำใจอันอบอุ่นของผู้คนในภาคเหนือ จึงเลือกเชียงใหม่เป็นสถานที่สำหรับการเริ่มต้นชีวิตในบทใหม่ จำนวนชาวญี่ปุ่นที่พำนักอยู่ในภาคเหนือจึงค่อย ๆ เพิ่มขึ้น และในปี ค.ศ. 2004 (พ.ศ. 2547) สถานกงสุลใหญ่ญี่ปุ่น ณ นครเชียงใหม่ได้เปิดทำการขึ้น
　　ผู้ที่หลงใหลในเสน่ห์ของภาคเหนือไม่ได้มีเพียงผู้ที่เกี่ยวข้องกับภาคธุรกิจเท่านั้น ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ยังมีองค์กรพัฒนาเอกชน (NGO) และหน่วยงานภาคประชาสังคมจากญี่ปุ่นที่ดำเนินกิจกรรมเพื่อสังคมในพื้นที่ต่าง ๆ รวมถึงบริเวณชายแดน พวกเขาเดินทางเข้าไปในพื้นที่ภูเขาและถิ่นทุรกันดาร เพื่อร่วมมือกับชาวไทยอย่างจริงจังในการแก้ไขปัญหาความยากจน การศึกษา และสุขภาพ กิจกรรมเหล่านี้ได้กลายเป็นรากฐานสำคัญของความไว้วางใจและมิตรภาพระหว่างชาวญี่ปุ่นกับผู้คนในภาคเหนือของไทยเช่นกัน
　　เมื่อกล่าวถึงการแลกเปลี่ยนระหว่างผู้คน การศึกษาและวิชาการถือเป็นสิ่งที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง ปัจจุบันยังมีเยาวชนไทยจำนวนมากที่เรียนภาษาญี่ปุ่น ทั้งในโรงเรียนมัธยม มหาวิทยาลัย และสถาบันสอนภาษาต่าง ๆ ในภาคเหนือของไทย หลายคนอาจเริ่มสนใจประเทศญี่ปุ่นและภาษาญี่ปุ่นจากมังงะหรือแอนิเมชันก็เป็นได้
　　มหาวิทยาลัยในภาคเหนือของไทย รวมถึงมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มีการจัดทำบันทึกความเข้าใจ (MOU) กับมหาวิทยาลัยในญี่ปุ่นเป็นจำนวนมาก ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา นักวิจัยและนักศึกษาของทั้งสองประเทศได้เรียนรู้และแลกเปลี่ยนความรู้ซึ่งกันและกันในหลากหลายสาขา ความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยถือเป็นหลักฐานสำคัญของความสัมพันธ์ที่มีคุณภาพ ข้าพเจ้าหวังเป็นอย่างยิ่งว่าองค์ความรู้ที่ได้รับการบ่มเพาะจากนักวิจัยของทั้งสองประเทศ จะไม่เพียงนำไปสู่ความก้าวหน้าทางวิชาการเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงไปสู่ภาคธุรกิจและภาคประชาสังคม รวมถึงมีส่วนช่วยในการแก้ไขปัญหาทางสังคมที่ทั้งสองประเทศกำลังเผชิญอยู่
　　จากจุดเริ่มต้นของความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างญี่ปุ่นและไทยเมื่อ 140 ปีก่อน จนถึงปัจจุบัน ความสัมพันธ์ของทั้งสองประเทศได้พัฒนาไปไกลเกินกว่าความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาลกับรัฐบาล และครอบคลุมผู้มีส่วนเกี่ยวข้องจากหลากหลายภาคส่วน ข้าพเจ้าขอแสดงความเคารพอย่างสูงต่อผู้คนจากทั้งสองประเทศในอดีตทุกคนที่มีส่วนสำคัญในการวางรากฐานของมิตรภาพระหว่างญี่ปุ่นและไทยเฉกเช่นที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน
　　ท้ายที่สุดนี้ ในฐานะกงสุลใหญ่ญี่ปุ่น ณ นครเชียงใหม่ ข้าพเจ้าปรารถนาที่จะร่วมมือกับพี่น้องชาวเหนือของไทยและชาวญี่ปุ่นทุกท่าน โดยยึดมั่นในความไว้วางใจและมิตรภาพที่ได้ร่วมกันสั่งสมมาตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา เพื่อพัฒนาความสัมพันธ์ระหว่างญี่ปุ่นกับไทยให้มี “คุณภาพสูง มีความสร้างสรรค์ และมีความซื่อตรง” สำหรับคนรุ่นหลังต่อไป

　　ข้าพเจ้าขอฝากความร่วมมือและมิตรภาพระหว่างญี่ปุ่นกับไทยไว้กับทุกท่าน ตลอดจนหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะได้รับความร่วมมือและการสนับสนุนจากทุกท่านสืบไป

ฮาราดะ มาซารุ 
กงสุลใหญ่ญี่ปุ่น ณ นครเชียงใหม่